તમે પણ સરકારી નોકરીમાં છો અને આર્થિક તંગીનો સામનો કરી રહ્યા છો? દર મહિને વધતા ખર્ચા વચ્ચે બચત કરવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે અને એ જ સમયે તમને આશા છે કે આઠમો પગાર પંચ કંઈક રાહત લાવશે.
Join WhatsApp
હાલમાં દેશભરના સરકારી કર્મચારીઓ વચ્ચે એક જ ચર્ચા ચાલી રહી છે શું આ વખતે મહંગાઈ ભથ્થો (Dearness Allowance) મૂળ પગારમાં જોડાશે? આ સવાલે હજારો પરિવારોના ભવિષ્યને અસર કરી શકે છે. ચાલો શાંત મનથી સમજીએ કે હાલની સ્થિતિ શું છે અને સરકારનું તાજું નિવેદન શું કહે છે.
હાલના મહંગાઈ ભથ્થાની સ્થિતિ
હાલમાં કેન્દ્ર સરકારે મહંગાઈ ભથ્થામાં 2%નો વધારો કર્યો છે, જેના કારણે કર્મચારીઓને મળતો કુલ ભથ્થો મૂળ પગારના 55% સુધી પહોંચી ગયો છે.
આ વધારો મોંઘવારી અને જીવનયાપનની વધી રહેલી કિંમતને ધ્યાને રાખીને કરવામાં આવ્યો છે.
સરળ ભાષામાં કહીએ તો, આ રકમ સરકાર તરફથી મળતી એવી સહાય છે જે રોજિંદા વધતા ખર્ચ સામે તમને થોડી રાહત આપે છે.
જાન્યુઆરીમાં સરકારએ આઠમા પગાર પંચની સત્તાવાર જાહેરાત કરી હતી. કર્મચારીઓમાં નવી આશા જાગી છે કે આ વખતે મૂળ પગાર અને અન્ય ભથ્થાઓમાં પણ સુધારો થશે. ઘણા કર્મચારી સંગઠનોનું માનવું છે કે જ્યારે મહંગાઈ ભથ્થો 50%થી વધુ થઈ જાય, ત્યારે તેને મૂળ પગારમાં મર્જ કરવો જોઈએ.
આ એક મહત્વનો મુદ્દો છે કારણ કે તે કર્મચારીની કુલ આવક સાથે સાથે પેન્શનની ગણતરી પર પણ સીધી અસર કરે છે.
મહંગાઈ ભથ્થો જોડવા અંગે સરકારનું સ્પષ્ટ નિવેદન
લાંબા સમયથી આ વિષય પર ચર્ચા ચાલતી હતી. કર્મચારી સંગઠનો વારંવાર માંગ કરી રહ્યા હતા કે મહંગાઈ ભથ્થો મૂળ પગારમાં જોડવો જોઈએ.
પરંતુ હવે સરકારે આ મુદ્દે પોતાનું સ્પષ્ટ રુખ બતાવ્યું છે.
રાજ્યસભામાં નાણ્યરાજ્ય મંત્રી પંકજ ચૌધરીએ જણાવ્યું કે હાલમાં સરકાર પાસે મહંગાઈ ભથ્થો મૂળ પગારમાં જોડવાની કોઈ યોજના નથી. અર્થાત્ હાલની વ્યવસ્થા ચાલુ રહેશે અને ભથ્થો અલગથી જ આપવામાં આવશે.
આ નિવેદન કર્મચારીઓ માટે થોડું નિરાશાજનક છે, ખાસ કરીને તેઓ માટે જેમને આશા હતી કે આઠમો પગાર પંચ સાથે મોટી વધારો આવશે. સરકારનો તર્ક એ છે કે ભથ્થો અલગ રાખવાથી નીતિમાં લવચીકતા રહે છે અને મોંઘવારી મુજબ સમાયોજન સરળ બને છે.
જો કે, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભવિષ્યમાં જો મોંઘવારી વધુ વધશે, તો સરકાર આ નિર્ણય પર ફરી વિચાર કરી શકે છે.
ઈતિહાસમાં મહંગાઈ ભથ્થાનું વિલય ક્યારે થયું?
આ પહેલી વાર નથી કે આ મુદ્દે ચર્ચા થઈ રહી છે. ઈતિહાસ જોવો તો પાંચમા પગાર પંચ દરમિયાન, જ્યારે મહંગાઈ ભથ્થો 50%થી વધુ થયો હતો, ત્યારે તેને મૂળ પગારમાં જોડવામાં આવ્યો હતો.
તે સમયે આ નિર્ણયથી લાખો કર્મચારીઓને મોટો લાભ થયો હતો — કારણ કે તેની અસર તેમની પેન્શનની ગણતરી પર પણ પડી હતી.
છઠ્ઠા અને સાતમા પગાર પંચ દરમિયાન આવો કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નહોતો.
હવે જ્યારે ફરી મહંગાઈ ભથ્થો 55% સુધી પહોંચી ગયો છે, કર્મચારીઓમાં અપેક્ષા હતી કે પાંચમા પંચની જેમ ફરી મર્જ થશે.
પરંતુ સરકારના તાજેતરના નિવેદનથી સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે હાલમાં એવું થવાનું નથી.
મહંગાઈ ભથ્થાની ગણતરી કેવી રીતે થાય છે?
આ એક વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયા છે. સરકાર દર છ મહિને અખિલ ભારતીય ઉપભોક્તા મૂલ્ય સૂચકાંક (All India Consumer Price Index)ના આધારે મહંગાઈ ભથ્થાની ગણતરી કરે છે.
આ સૂચકાંક વિવિધ વસ્તુઓ અને સેવાઓની કિંમતોમાં થતા ફેરફારને માપે છે, અને એ પરથી નક્કી થાય છે કે ભથ્થો કેટલો વધારવો.
સરકાર જાન્યુઆરી અને જુલાઈમાં બે વખત સમીક્ષા કરે છે જેથી કર્મચારીઓની ખરીદ શક્તિ સમાન રહે.
આ જ સિદ્ધાંત પેન્શનર્સ માટેની મહંગાઈ રાહત (Dearness Relief) પર પણ લાગુ પડે છે.
આગામી પગાર પંચ અને ભવિષ્યની શક્યતાઓ
હાલમાં સરકારના નિવેદનથી ભલે કર્મચારીઓ થોડી નિરાશા અનુભવે, પરંતુ આશા હજી પૂરી રીતે મરી નથી.
વિશેષજ્ઞો કહે છે કે જો મોંઘવારી 60-70% સુધી પહોંચી જશે, તો સરકારે નીતિમાં ફેરફાર કરવો પડશે.
તે વચ્ચે કર્મચારીઓને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ અફવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરે અને માત્ર સરકારી સત્તાવાર વેબસાઇટ્સ પરથી માહિતી લે.
નાણાં મંત્રાલય અને કર્મચારી મંત્રાલયની જાહેરાતો પર નજર રાખવી સમજદારીનું પગલું છે.
સરકાર હાલના સમયમાં મહંગાઈ ભથ્થાને અલગ રાખીને નાણાકીય વ્યવસ્થા લવચીક રાખવા માગે છે.
પરંતુ આઠમા પગાર પંચની અંતિમ ભલામણો બાદ સ્થિતિમાં પરિવર્તન શક્ય છે.